Đặc điểm thủ đoạn của tội phạm xâm hại tình dục trẻ em qua mạng

Hiện nay, cùng với sự phát triển vượt bậc của khoa học công nghệ, không gian mạng là môi trường rất quan trọng, tạo nhiều thuận lợi cho việc học tập, vui chơi, giải trí của con người nói chung, của trẻ em nói riêng. Tuy nhiên, môi trường không gian mạng cũng tiềm ẩn rất nhiều nguy cơ và hiểm hoạ cho sự phát triển của trẻ em, trong đó có vấn đề xâm hại tình dục trẻ em qua mạng. Các đối tượng xâm hại tình dục trẻ em qua mạng ngày càng sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi nhằm tạo điều kiện tiếp xúc và thực hiện hành vi xâm hại tình dục trẻ em qua mạng, do đó nhận diện những đặc điểm có tính phổ biến của loại tội phạm này là vô cùng cần thiết.

1. Cơ sở pháp lý

Trẻ em là người dưới 16 tuổi. Điều 37 Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 quy định: “Trẻ em được Nhà nước, gia đình và xã hội bảo vệ, chăm sóc và giáo dục; được tham gia vào các vấn đề về trẻ em. Nghiêm cấm xâm hại, hành hạ, ngược đãi, bỏ mặc, lạm dụng, bóc lột sức lao động và những hành vi khác vi phạm quyền trẻ em”.

Bộ luật Hình sự nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2015 (sửa đổi bổ sung năm 2017, năm 2021 và năm 2025) có các điều luật quy định về xâm hại tình dục trẻ em, cụ thể là: Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi; Tội cưỡng dâm người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi; Tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi; Tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi; Tội sử dụng người dưới 16 tuổi vào mục đích khiêu dâm.

Điều 6 Luật Trẻ em năm 2016, sửa đổi bổ sung năm 2018 quy định các hành vi bị nghiêm cấm trong đó có hành vi: “Xâm hại tình dục, bạo lực, lạm dụng, bóc lột trẻ em”. Điều 4 Luật Trẻ em năm 2016 sửa đổi bổ sung năm 2018 quy định: “Xâm hại tình dục trẻ em là việc dùng vũ lực, đe doạ dùng vũ lực, ép buộc, lôi kéo, dụ dỗ trẻ em tham gia vào các hành vi liên quan đến tình dục, bao gồm hiếp dâm, cưỡng dâm, giao cấu, dâm ô với trẻ em và sử dụng trẻ em vào mục đích mại dâm, khiêu dâm dưới mọi hình thức”.

Xâm hại tình dục trẻ em nói chung, xâm hại tình dục trẻ em qua mạng nói riêng không chỉ gây ra những tổn thương về thể xác mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến tinh thần và tâm lý của trẻ em. Trẻ em bị xâm hại tình dục có thể mắc phải các rối loạn về cảm xúc, hành vi và nhận thức như: lo lắng, ám ảnh, sợ hãi, tự ti, tự kỷ, thậm chí tự tử. Ngoài ra, trẻ em bị xâm hại tình dục còn bị ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc học tập, giao tiếp, hoà nhập xã hội.

2. Đặc điểm thủ đoạn của tội phạm xâm hại tình dục trẻ em qua mạng

Thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm nói chung, tội phạm xâm hại tình dục trẻ em nói riêng của các cơ quan chức năng trong thời gian qua cho thấy, để thực hiện tội phạm xâm hại tình dục trẻ em qua mạng, các đối tượng phạm tội thường sử dụng các thủ đoạn có tính phổ biến sau:

Một là, các đối tượng thông qua các dịch vụ mạng xã hội được sử dụng phổ biến hiện nay như Faebook, Zalo, YouTube, Instagram để kết bạn, làm quen với trẻ em. Sau một thời gian nhất định, đối tượng tìm lý do hợp lý dụ dỗ trẻ em gặp gỡ ở một địa điểm thuận lợi mà đối tượng đã có sự chuẩn bị trước để thực hiện hành vi quan hệ, xâm hại tình dục đối với trẻ em.

Hai là, các đối tượng thông qua mạng xã hội, tiếp cận, làm quen với trẻ em. Đối tượng thường hứa hẹn cho trẻ em thật nhiều tiền, hoặc cho những món quà mà trẻ em thích. Khi đã tạo được ấn tượng tốt, trẻ em đã thật sự tin tưởng, thậm chí bị lệ thuộc về vật chất đối với đối tượng, đến lúc này đối tượng có hành vi dụ dỗ, lôi kéo hoặc đe doạ, ép buộc trẻ em phải làm những việc theo yêu cầu của đối tượng như chụp ảnh nhạy cảm hoặc trình diễn khiêu dâm qua mạng.

Ba là, các đối tượng tạo ra thông tin ảo trên mạng xã hội, nhằm mục đích xây dựng hình ảnh bản thân đối tượng là người rất thành đạt như có cuộc sống rất khá giả, có kiến thức uyên bác, từng trải… Sau đó đánh vào tâm lý của trẻ em, nhất là trẻ em gái, khiến cho trẻ em tin tưởng, thậm chí coi đối tượng như là thần tượng, dần dần, trẻ em coi đối tượng là chỗ dựa về tinh thần thì bắt đầu có hành vi lừa gạt, dụ dỗ trẻ em để thực hiệnh ành vi xâm hại tình dục trẻ em.

Bốn là, các đối tượng sử dụng hình ảnh giả mạo là người cùng giới, cùng tuổi với trẻ em để dễ tiếp cận. Sau một thời gian trò chuyện, tâm sự về sở thích, chuyện học tập, đối tượng chuyển sang trò chuyện về giới tính, muốn trao đổi hình ảnh những bộ phận nhạy cảm cho nhau, đối tượng đề nghị trẻ em tự chụp hình ảnh nhạy cảm của mình để gửi cho chúng. Sau khi đã có được một số hình ảnh nhạy cảm của trẻ em, đối tượng ép buộc trẻ em cho đối tượng quan hệ tình dục. Nếu trẻ em không đồng ý, đối tượng đe doạ sẽ cho phát tán những hình ảnh nhạy cảm của trẻ em lên các trang mạng xã hội hoặc gửi cho người thân, bạn bè của trẻ em. Từ đó trẻ em lo sợ và phải chấp nhận yêu cầu của đối tượng.

Năm là, đối tượng sử dụng vật chất như tiền, quà tặng, tài khoản game… để dụ dỗ trẻ em gửi hình ảnh khoả thân, clip ghi hình ảnh nhạy cảm của trẻ em cho chúng, hoặc đối tượng hẹn trẻ em đến nơi vắng vẻ, kín đáo đã có sự chuẩn bị trước để chụp ảnh các bộ phận nhạy cảm, sau đó thực hiện các hành vi như xâm hại tình dục, môi giới mại dâm, bán trẻ em cho các tụ điểm mại dâm.

Sáu là, các đối tượng thông qua mạng xã hội nguỵ trạng dưới hình thức công ty, tổ chức tuyển dụng. Khi đã hẹn gặp gỡ, tiếp xúc với trẻ em thì các đối tượng có hành vi dụ dỗ, lôi kéo, thậm chí ép buộc, khống chế đưa trẻ em đến các khu lao động bất hợp pháp, có trường hợp đưa cả trẻ em ra nước ngoài để bóc lột, xâm hại tình dục.

Trên đây là một số thủ đoạn có tính phổ biến của tội phạm xâm hại tình dục trẻ em qua mạng nhằm góp phần nâng cao hiệu quả phòng ngừa, ngăn chặn tình trạng xâm hại tình dục trẻ em qua mạng. Bản thân trẻ em cần có cách tự bảo vệ mình; đồng thời gia đình và nhà trường cần quản lý chặt chẽ, chăm sóc, giáo dục trẻ em phát triển lành mạnh, toàn diện, tránh các trường hợp xâm phạm đến quyền và lợi ích của trẻ em, đặc biệt là các hành vi xâm hại đến trẻ em, trong đó có hành vi xâm hại tình dục trẻ em qua mạng./.

Hồng Phương - Phi Thoàn

Giảng viên Khoa Luật

Tài liệu tham khảo

1. Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013;

2. Bộ luật Hình sự nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2015 (sửa đổi bổ sung năm 2017, 2021 và năm 2025);

3. Luật Trẻ em năm 2016 (sửa đổi, bổ sung năm 2018).